بسم الله الرحمن الرحیم
به نام زیبای هستی بخش
دانشگاه آزاداسلامی
واحد دامغان
دانشکده علوم پایه
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته شیمی گرایش الی
عنوان:
بررسي اثرات امواج مايکروويو براسانس و ترکيب شيميايي موجود در گونه ی گیاهی رزماری
استاد راهنما:
جناب آقای دکترحسین عباسپور
استاد مشاور:
جناب آقای دکتر وحید پوزش
نگارنده:
اسماعیل گفتی
شهریور 92
تقدیم با بوسه بر دستهای پدر و مادرم :
خدای را بسی شاکرم که از روی کرم، پدر و مادری فداکار نسیبم ساخته تا در سایه درخت پربار وجودشان بیاسایم و از ریشه آنها شاخ و برگ گیرم و از سایه وجودشان در راه کسب علم و دانش تلاش نمایم. والدینی که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم، چرا که این دو وجود، پس از پروردگار، مایه هستی ام بوده اند دستم را گرفتند و راه رفتن را در این وادی زندگی پر از فراز و نشیب آموختند.
پروردگارا:
نه میتوانم موهایشان را که در راه عزت من سفید شد، سیاه کنم و نه برای دستهای پینه بسته شان که ثمره تلاش برای افتخار من است، مرهمی دارم. پس توفیقم ده که هر لحظه شکر گزارشان باشم و ثانیه های عمرم را در عصای دست بودنشان بگذرانم.
تقدیم به برادرانم:
به همسفران مهربان زندگیم حمید و حسین عزیزتر از جانم:
که با هم آغاز کردیم، در کنار هم آموختیم و به امید هم به آینده چشم می دوزیم. قلبم لبریز از عشق به شماست و خوشبختی تان منتهای آرزویم. که همواره در طول تحصیل متحمل زحماتم بودید و تکیه گاه من در مواجهه با مشکلات، و وجودتان مایه دلگرمی من می باشد.
تقدیم به خواهران گلم:
که وجودشان شادی بخش و صفایشان مایه آرامش من است.
سپاسگذاری:
خداوندا به ما توفیق تلاش در شکست، صبر در نومیدی، رفتن بی همراه، جهاد بی سلاح، کار بی پاداش، فداکاری در سکوت، دین بی دنیا، مذهب بی عوام، عظمت بی نام، خدمت بی نان، ایمان بی ریا، خوبی بی نمود، گستاخی بی خامی، مناعت بی غرور، عشق بی هوس، تنهایی در انبوه جمعیت و دوست داشتن بی آنکه دوستت بدارند، را عنایت فرما.
از استاد گرامیم جناب آقای دکتر عباسپور بسیار سپاسگذارم چرا که بدون راهنماییهای ایشان تامین این پایان نامه بسیار مشکل مینمود.
از استاد و مدیر گروه عزیزم جناب اقای دکترحمید هاشمی مقدم به دلیل یاریها و راهنماییهای بی چشمداشت ایشان که بسیاری از سختیها را برایم آسانتر نمودند، کمال تشکر و ادب را دارم.
از استاد گرامیم جناب آقای دکتر وحید پوزش بسیار سپاسگذارم چرا که بدون راهنماییهای ایشان تامین این پایان نامه برایم مشکل می بود .
از استاد گرامیم جناب آقای دکتر بهنیانفر کمال تشکر و قدردانی برای پذیرفتن داوری این پایان نامه را دارم.
از عموی عزیزتر از جانم جناب اقای مهندس افشین اریامنش بخاطر لطف بی دریغ و بی چشمداشت و زحمات بسیار فراوانش برای اینجانب نهایت تشکر و قدر دانی را دارم، باشد که تمام زحمات ایشان را جبران و نهایت ارزوی موفقیت را برایش دارم.
و از همه دوستان عزیز و مهربانم جناب اقای مهندس مهدی محدثی فر، مهندس محمد گفتی، مهندس محسن محدثی فر، مهندس مهدی رسولی نژاد، مهندس موسی رسولی نژاد، مهندس علی ساعی و مهندس روح ا… سنایی که در نهایت صبوری و لطفی که به من داشتند کمال تشکر و ارزوی موفقیت را از صمیم قلب دارم.
و همچنین از دکتر اخلاقی بخاطر هماهنگی با اداره منابع طبیعی و ابخیز داری سبزوار جهت انجام کارهای ازمایشگاهی و از ریاست ان واحد نیز کمال تشکر را دارم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده :1
فصل اول2
1-1مقدمه :3
2-1- پيشگامان علم الکترومغناطيس :4
1-3-گستره الکترومغناطيس :4
1-4-اثرات امواج مايكروويو بر بدن انسان :5
1-5-آثار مخرب امواج گوشیهاي تلفن همراه بر بدن انسان :5
1-6- دکل های برق فشارقوی :8
1-7- مفهوم میدان الکترومغناطیسی:9
1-8- کابل‌ها و سرطان :10
1-9- مضرات امواج :11
1-10- اثرات بيولوژيك ميدان هاي الكترومغناطيس :11
1-11- مكانيسم آثار بيولوژيك امواج راديويي و ميكروويو :12
1-12- برخی از مضرات اثبات شده امواج12
1-13- اثرات مستقیم و غیرمستقیم تشعشعات رادیویی بر بدن انسان :13
1-14- تاثیر بر موج نگاریهای مغزی در حیوانات :14
فصل دوم16
1-2) کلیات و مفاهیم17
1-1-2-رزماری17
2-1-2-گياهان دارويي20
1-2-1-2 -تعريف اصطلاحات ومفاهيم:21
2-1-2-2 -مزاياي استفاده ازگياهان دارويي :21
3-1-2- مروري بر مطالعات انجام شده بر گياه رزماری :22
2-3-1-2- مروري بر مطالعات انجام شده اثرات امواج مایکروویو بر موجودات زنده :24
3-2-3-1-2- الودگی الکترومغناطیسی از انتن های موبایل و اثر ان روی حیات وحش :24
4-2-3-1-2-اثرات تابش مایکروویو بر بیان ژن در گیاهان :25
2-2-مراحل تحقيق25
2-3-روشهاي عصاره گيري:28
2-4- اسانس:29
2-5-روش هاي اسانس گيري :29
2-6-روشهاي جداسازي و شناسائي اجزاي متشكله اسانسها38
فصل سوم46
1-3اسانس گيري اندام هاي هوايي گياه رزماری از طريق تقطير با آب (کلونجر):47
3-2-آماده سازی اندامهای گیاهی برای تقطیر :48
3-3- معایب روش تقطیر با آب :48
3-4- تغییرات شیمیایی اسانس ها در جریان تقطیر:49
3-5- روش کار اسانس گیری با کلونجر:49
3-6- اسانس گيري اندام هوايي گياه رزماری با دستگاه کلونجر :50
3-7- اندازه گیری مقدار سرب موجود در گیاه رزماری :50
فصل چهارم51
4-1- ترکیبات52
2-4- چگونگی انتخاب مناطق برای جمع اوری گیاه رزماری و شرایط جغرافیایی :54
4-3- نتایج طیفهای GC-MS در اردیبهشت ماه ( بهار) :56
-4-4اندازه گیری و نتایج مقدار سرب موجود در گیاه رزماری :76
4-5- بحث و نتیجه گیری :77
مراجع:85
فهرست جداول و نمودارها
عنوان صفحه
4-3-1- جدول نتایج GC-MS :56
4-3-2-نمودار درصد نتایج GC-MS:62
5-1-نمایش تصاویر GC-MS :80
چکیده :
یکی از گیاهان دارویی با ارزش، گیاه رزماری با نام علمی Rosmarinus officinalis می باشد که با طبیعت گرم و خشک، از خانواده نعناعیان، که پرورش گیاه رزماری در بیشتر نواحی ایران معمول و دارای خواص با ارزش متعددی از جمله خواص انتی اکسیدانی،ضدباکتری و ضد درد و دیابت می باشد.در این تحقیق به منظور بررسي اثرات امواج مايکروويو براسانس و ترکيب شيميايي موجود در گونه گیاه رزماری از برگ گونه در یک مرحله از پنج نقطه مختلف(دو نمونه در محدوده فشار قوی برق و یک نمونه در محدوده امواج موبایل و دو نمونه دیگر خارج از محدوده فشار قوی برق و موبایل)جمع اوری و خشک شد.سپس از نمونه توسط دستگاه کلونجر(تقطیر با بخار اب)اسانس گیری به عمل امد. سپس جهت بررسی ترکیب شیمیایی اسانس ها از دستگاه کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی(GC/MS)استفاده شد.نتایج نشان داد که ترکیبات عمده در طرح بیشتر شامل آلفاپینن(16HC10)، کامفن، بتاپینن،اکتانون (C8H16O)، بتامیرسن، 1و8 سینئول (C10H18O)می باشد. بعضی از این ترکیبات بسته به شرایط جغرافیایی و محیطی از جمله اب و هوا، خاک، میزان ابدهی، چند ساله بودن گیاه، کوددهی و … و همچنین در محدود اثر این امواج یا بدون اثر این امواج میزان درصد این ترکیبات کم و زیاد می شود یا در بعضی از این مکانها بسته به شرایط گفته شده و تاثیر امواج فشار قوی برق و امواجBTS و یا خارج از محدوده این امواج این ترکیبات می توانند بصورت درصدهای متفاوت در این مکان ها ظاهر یا اصلا ظاهر نشوند.
فصل اول
مقدمه
1-1مقدمه :
محققان تأكيد دارند كه قرار گرفتن در معرض تشعشعات امواج، اثرات نامحسوسي بر سلامتي انسان دارد و اين اثرات به طول موج اشعه بستگي دارد .شواهد نشان مي دهد افرادي كه بيش از سايرين در معرض امواج الكترومغناطيسي هستند، معمولا در مراحل اوليه خواب فعاليت هاي مغزي بيش تري نسبت به سايرين داشته و احسا س آشفتگي دارند. بنابراين هنگامي كه ما از راحتي و آسودگي استفاده از لوازم الكتريكي و تلفن هاي همراه لذت مي بريم و كارهاي روزمره خود را با آن ها انجام مي دهيم به طور همزمان در معرض اثرات منفي امواج الكترومغناطيسي قرار داریم، اما متأسفانه همه ما سعي داريم اين واقعيت كه استفاده مداوم و طولاني مدت از لوازم الكتريكي آسيب هايي بر بدن ما وارد میکند را ناديده بگيريم و به راحتي از كنار آن بگذريم . گزارش هاي علمي حاكي از آن است كه تلفن هاي همراه يكي از منابع اصلي توليد امواج الكترومغناطيسي هستند و دانشمندان بر اين عقيده اند كه استفاده از این وسيله ارتباطي مي تواند اثرات مخربي را بر سلامت انسان داشته باشد. امروزه پيشرفت تكنولوژي و به دنبال آن گشايش افق هاي تازه بر روي انسان قرن 21 از يكسو و بهبود وضعيت اقتصادي مردم در نقاط مختلف جهان از سوي ديگر سبب شده تا اقشار مختلف مردم به منظور راحتي كار و افزايش رفاه خود از ابزارهاي جديدي استفاده كنند . به نظر مي رسد كه استفاده از اين ابزارها علاوه بر فوايد آن، زيان هايي را براي كاربران آن ها به همراه دارد که از جمله آن ها مي توان به انتشار امواج الكترومغناطيسي از انواع دستگاه هاي تلفن همراه و وسايل برقي نظير مايكروويو، سشوار، سيستمهاي بي سيم، موتور ماشين ها، سيم هاي فشار قوي، انواع كامپيوترها و بسياري از لوازم برقي موجود در اطراف ما اشاره كرد كه همواره به عنوان تهديدي جدي براي سلامتي انسان ها محسوب مي شوند و ما را همواره در معرض ابتلا به ناهنجاري هايي قرار می دهد. تحقيقات دانشمندان روي پديده هاي الكتريكي و مغناطيسي و وابستگي آن ها نشان داد كه الكتريسيته و مغناطيس و نور از هم جدا نبوده و از يك جنس هستند و نور بخش كوچكي از آن است و فقط طول موج امواج انهاست كه اين پديده ها را از هم جدا مي كند. دو جسم كه داراي بار الكتريكي باشند بر يكديگر نيرو وارد مي كنند. كولن تحت تأثير قانون جهاني گرانش نيوتن مقدار نيرويي را كه اجسام باردار بر يكديگر وارد مي كنند را به طور رياضي بيان كرد كه طبق آن، اين مقدار با حاصلضرب بارها متناسب و با مجذور فاصله نسبت عكس دارد.
F=kqQ/r^ .
2-1- پيشگامان علم الکترومغناطيس :
مبدأ علم الکتريسيته به مشاهده معروف تالس 1 در600 سال قبل از ميلاد برمي گردد در آن زمان تالس متوجه شد که يک تکه کهرباي مالش داده شده خرده هاي کاغذ را مي ربايد. از طرف ديگر مبدأ علم مغناطيس به مشاهده اين واقعيت برمي گردد که بعضي از سنگ ها (يعني سنگ هاي ماگنتيت ) به طور طبيعي آهن را جذب مي کند. اين دو علم تا سال 1820 به موازات هم تکامل مي يافتند. در سال 1820 هانس کريستان اورستد (1777-1851) مشاهده کرد که جريان الکتريکي در يک سيستم مي تواند عقربه قطب نماي مغناطيسي را تحت تأثير قرار دهد. بدين ترتيب الکترومغناطيس به عنوان يک علم مطرح شد . اين علم جديد توسط بسياري از پژوهشگران که مهم ترين آنان مايکل فاراده بود تکامل بيش تري يافت. جيمز کلرک ماکسول قوانين الکترومغناطيس را به شکلي که امروزه شناخته شده است، درآورد . اين قوانين که معادلات ماکسول ناميده مي شوند، همان نقشي را در الکترومغناطيس دارند که قوانين حرکت و گرانش در مکانيک دارا هستند.1
1-3-گستره الکترومغناطيس :
از آنجا که الکترومغناطيس يک علم بسيار وسيع و دامنه دار است و نيز با علوم ديگر مانند اپتيک، کوانتوم و … ارتباط بسيار نزديک دارد، لذا تعيين مرز و محدوده براي الکترومغناطيس کار دشواري است، اما مي توان گفت که بشر امروزي زندگي خود را مديون الکترومغناطيس است. به عنوان يک مورد ميتوان به کارآفريني الکترومغناطيس اشاره کرد. به عبارت ديگر صنعتي شدن و استفاده از الکتريسيته، شغل هايي براي مردمي که از آموزش و پرورش کمتري برخوردارند، ايجاد کرده است. ارتباطات الکتريکي، حمل و نقل سريع با استفاده از قطارهاي مغناطيسي، انواع وسايل خانگي مانند تلويزيون، راديو و …، تأمين روشنايي با استفاده از جريان الکتريکي و صدها مورد ديگر را مي توان به عنوان گستره علم الکترومغناطيس در زندگي بشر عنوان کرد. امواج الکترومغناطيسي داراي ماهيت و سرعت يکسان هستند و فقط از لحاظ فرکانس، يا طول موج باهم تفاوت دارند .اين امواج براي انتشار خود نياز به محيط مادي ندارند.
1-4-اثرات امواج مايكروويو بر بدن انسان :
با افزايش كاربردي امواج الكترومغناطيسي در زندگي روزمره انسان، دانشمندان زيادي به فكر تحقيق در مورد خطرات احتمالي اين امواج افتادند و از سال 1940 تاكنون تحقيقات زيادي در اين مورد انجام شده است. قدر مسلم آن است كه اين امواج برسلامت انسان اثر سوء دارند، در اين رابطه توسط مؤسسات گوناگون استانداردهاي متعددي جهت تعيين سطح مضر بودن اين امواج براي انسان داده شده است كه از شروع وضع اين گونه استانداردها، تاكنون، مقدار آستانه مضر بودن اين امواج كم تر شده است، به گونه اي كه استانداردهاي اوليه سطحي را براي جذب انرژي الكترومغناطيسي توسط بدن مجاز دانستند، ولي پس از تحقيقات بيش تر مشخص شد الكترومغناطيسي توسط بدن مجاز دانستند، ولي پس از تحقيقات بيش تر مشخص شد كه آن استاندارد صحيح نبوده و مقدار كمتري از آن را بايستي مجاز دانست. استانداردهاي اوليه مقدار جذب انرژي توسط كل بدن را مدنظر قرار مي دادند ولي يك ميانگين را به صورت وات بركيلوگرم به عنوان آستانه قرار مي دادند و مقادير جذب انرژي بالاتر از آن مقدار را مضر و پايين تر از آن را مجاز مي دانستند. بعدها علاوه بر مقدار ميانگين انرژي جذب شده، در زمان معين مقادير ماكزيمم و نقطه جذب توان، توسط بدن را مدنظر قرار دادند.
1-5-آثار مخرب امواج گوشیهاي تلفن همراه بر بدن انسان :
دستگاه هاي توليد انرژي الكترومغناطيسي به مقدار زيادي در زندگي روزمره وارد شدند. فرستنده هاي راديوتلويزيوني، بي سيم هاي ثابت و سيار نيروي نظامي و انتظامي، رادار، اجاق هاي مايكروويو، تلفن هاي بي سيم خانگي، تلفن هاي همراه و … نمونه هايي از اين دستگاه ها هستند. گسترش روزافزون شبكه هاي تلفن همراه و تنوع سرويس هاي ارائه شونده توسط سرويس دهندگان اين شبكه ها نيز، موجب افزايش اقبال عمومي مردم سراسر جهان به استفاده از اين وسيله ارتباطي شده، به حدي كه تلفن همراه ديگر نه يك وسيله تجملي بلكه يكي از ابزارهاي لازم و ضروري در زندگي شخصي است. در حال حاضر گوشي هاي تلفن همراه يكي از مضرترين اين دستگاه هاي ارتباطي هستند. محققان زيادي در مورد مضرات اين دستگاه ها كار كرده اند. بسته به مقدار انرژي تشعشعي دستگاه و فاصله آن از بدن، اثرات سوء آن كم و بيش نمايان مي شوند. كم شدن حافظه بلندمدت و كوتاه مدت، سردرد، افزايش فشار خون، بروز عوارض در قلب و كليه ها نمونه هايي از اثرات گوشي هاي تلفن همراه بر بدن انسان هستند.
در يك آمارگيري كه جهت بررسي آثار آنتن هاي BTS1 تلفن همراه در انگلستان و اسپانيا صورت گرفت آثار سوء در كساني مشاهده شد كه ٩٧ درصد آنان بيش از حدمعمول از گوشي تلفن همراه استفاده مي كردند. استرس، سردرد، خستگي، دلهره مشكل در تمركز، اختلال در حافظه، بي اشتهايي و مشكلات پوستي از آثار مشاهده شده در اين تحقيق بود. 2
تكنولوژي شبكه هاي تلفن همراه مبتني بر انتشار امواج راديويي بوده و ايجاد و توسعه آن نيازمند استفاده از آنتن و فرستنده و گيرنده هاي نسبتًا زيادي در سطح شهرها و روستاهاست و عموم مردم نيز هر روزه در معرض تشعشعات اين آنتن ها و همچنين تشعشعات گوشي هاي تلفن همراه خود قرار دارند، همه اين عوامل موجب شده تا حساسيت ها و نگراني هايي در مورد تأثيرات احتمالي امواج راديويي موبايل بر سلامتي انسان به وجود آيد. در اين رابطه موسسات و سازمان هاي معتبر جهاني و بين المللي در حوزه هاي پزشكي و مخابراتي با بررسي ماهيت اين امواج وتاثیرات احتمالي آن ها، گزارش هايي را منتشر كرده اند.
سؤالي كه اين روزها در ذهن كاربران تلفن همراه وجود دارد، اين است كه آيا دستورالعمل ها و خط قرمزهاي ايمني در مورد ميزان انرژي امواج آنتن هاي تلفن همراه براي سرويس دهندگان و طراحان شبكه تعريف شده است يا خير؟ در جواب بايد گفت كه بله
اين استانداردها توسط موسسه مهندسين برق والكترونيك2 (IEEE) ، مؤسسه استانداردهاي ملي آمريكا3 (ANSI)، كميسيون بين المللي حفاظت در برابر تشعشعات غير يونيزه4 (ICNIRP) و انجمن ملي اندازه گيري و حفاظت در برابر تشعشعات راديويي آمريكا 5(NCRP) تهيه شده است. حال بايد ديد كه در عمل چه ميزان انرژي به كساني كه در معرض تشعشعات اين شبكه ها قرار دارند القاء مي شود و از آن مهم تر اينكه آيا شبكه هاي كنوني تلفن همراه توانسته اند اين استانداردها را رعايت كنند يا خير؟ اما پيش از پاسخ دادن به اين سؤال بايد اين نكته را در نظر داشت كه ميزان انرژي ساطع شده توسط آنتن هاي BTS تلفن همراه به صورت مستقيم به چگونگي طراحي پارامترهاي شبكه بستگي دارد، در واقع با طراحي مناسب، شبكه هاي تلفن همراه مي توانند اين استانداردها را با يك حاشيه ايمني بسيار بالا تأمين كنند . اهميت اين موضوع باعث شد كه اتحاديه اروپا در سال 2004 گزارش جامعي را در 259 صفحه منتشر كند كه نتيجه اين گزارش نيز مهر تأييدي بود بر تمامي گزارش هاي منتشر شده توسط مؤسسات معتبر علمي و تحقيقات، در اين گزارش به نكته جالب و قابل تأملي اشاره شده بود، مبني بر اينكه امواج تلفن هاي همراه ممكن است باعث ايجاد يكسري تأثيرات ژنتيكي (جهش هاي ژني) در انسان شود.3 برخي گزارش هاي ارائه شده از سوي مؤسسات تحقيقاتي حاكي از اين است كه امواج الكترومغناطيس برسلامت انسان اثر سوء دارند. در اين رابطه توسط مؤسسات گوناگون استانداردهاي متعدد ي جهت تعيين سطح مضر بودن اين امواج براي انسان داده شده است كه از شروع وضع اين گونه استانداردها، تاكنون، مقدار آستانه مضر بودن اين امواج كم تر شده است. در حال حاضر گوشي هاي تلفن همراه يكي از مضرترين اين دستگاه هاي ارتباطي به شمار مي آيند. محققان زيادي در مورد مضرات اين دستگاه ها كار كرده اند. بسته به مقدار انرژي تشعشعي دستگاه و فاصله آن از بدن، اثرات سوء آن كم و بيش نمايان مي شوند. كم شدن حافظه بلندمدت و كوتاه مدت، سردرد، افزايش فشار خون، بروز عوارض در قلب و كليه ها نمونه هايي از اثرات گوشي هاي تلفن همراه بر بدن انسان هستند. در آنتن هاي مايكروويو نيز در سمت فرستنده در نظر گرفتن فاصله ٥٠ متري از پاي دكل فاصله اي مطمئن جهت دوري از اشعه ناخواسته است. در مورد خطوط برق نيز ذكر اين نكته ضروري است كه خارج از حريم خطوط هيچ گونه خطري موجودات زنده اعم از انسان، حيوان و گياه را تهديد نميكند.
براساس گزارش‌هاي به دست آمده و تحقيقات انجام شده، فراواني امواج الکترومغناطيس که به طور عمده به دنبال نصب دکل‌هاي BTS در مناطق مسکوني منتشر مي‌شود، باعث بروز مشکلات خوني و مغزي براي ساکناني که در ميدان مغناطيسي تاثيرگذار اين امواج زندگي مي‌کنند، شده است و با توجه به اثرات زيان بار اين امواج، لازم است راهکارهاي اساسي براي کاهش اثرات اين امواج در کشور به کار گرفته شود. خطر انتشار امواج الکترومغناطيس توسط دکل‌هاي BTS با تاثير روي سيستم جهت يابي پرندگان، حيات آنها را در معرض خطر قرار داده و سبب ساز کوچ دسته جمعي آنها مي‌شوند.
1-6- دکل های برق فشارقوی :
 ستاد بحران تشکیل می دهیم تا برای بحرانهای احتمالی مثل زلزله، سیل و … در آینده دور یا نزدیک آمادگی داشته باشیم. بدیهی است که این کار نه تنها لازم است بلکه حتی ازاینکه هست باید بیشتر و بهتر نیز باشد. ولی آیا از خطری که باالفعل در بسیاری از نقاط شهرمان (شهرهایمان) بی صدا در تمام سلولهای بدنمان نفوذ میکند میتوانیم به این راحتی بگذریم؟ شاید تا به حال وقتی از کنار غولهای آهنی که در بسیاری از نقاط شهر ریشه کرده اند، می گذشتید فقط محو تماشای بزرگی آنها و یا زیبائی خط خطی آنها می شدید. اما این تنها ظاهر یکی از هدایای مدرنیته می باشد. بعد از خواندن این مقاله از دیدن سیم های آویزان طولانی بین آنها از پنجره خانه مان احساس خوشی نخواهیم داشت.
درسال 1347 (43 سال پیش ) قانونی در مورد حریم مجاز در مورد ساخت و ساز و… در نزددیکی کابلهای برق فشار قوی تصویب شده است و در حال حاضر یکی از معیارهای اصلی برای امورات شهرسازی این قوانین می باشند. در چند دهه اخیر مطالعات فراوانی در مورد عوارض زندگی در نزدیکی کابلهای برق فشار قوی انجام شده اند. نتایج آنها متفاوت و در زمینه های مختلف سلامتی هستند. ولی در مجموع کلیه آنها بر عوارض این هم زیستی در درازمدت تاکید دارند. بخصوص اثر منفی آنها بر روی جنین مادران باردار و کودکان در سن رشد حداقل به صورت آماری به اثبات رسیده است. ای کاش قوانین در این مورد نیز به روز رسانی شوند. زیرا سلامتی از دست رفته باز نخواهد گشت. آنچه را فرزندان ما امروز از دست می دهند قابل برگشت نیست.
1-7- مفهوم میدان الکترومغناطیسی:
میدان الکترومغناطیسی از نیروی نامرئی الکتریسیته و میدان مغناطیسی می باشد. این عوامل در اثر پدیده ای طبیعی ایجاد می شودکه عمدتاً در اثر استفاده از نیروی برق (الکتریسیته) به وجود می آید.
اغلب میدانهای الکترومغناطیسی تولید شده توسط انسان، در حقیقت تبدیل الکتریسیته به فرکانسهای خاصی میباشد که محدوده آنها از فرکانسهای رادیوئی بالا (RF) مثلا امواج تولید شده در گوشیهای موبایل و فرکانسهای متوسط (IF) مثل امواج تولید شده توسط مونیتورهای کامپیوتر تا فرکانسهای بسیار پائین (ELF) مانند آنچه توسط کابلهای برق فشار قوی تولید می شود. کلمه استاتیک (Static) اشاره به میدانهای دارد که با گذشت زمان تغییر نمی کنند. میدانهای مغناطیسی استاتیک در وسایل تصویر برداری پزشکی استفاده می شود و همچنین در لوازم خانگی که از برق مستقیم (غیرمتناوب) استفاده می کنند.برای چند سالی خطر ابتلا به سرطان کسانی که در نزدیکی خطوط فشار قوی برق زندگی می‌کردند دارای اهمیت بود. مطالعات فراگیر در انگلیس و جاهای دیگر جهان روی خطر ابتلای کودکان به سرطان مثل سرطان خون، انجام شد. این مطالعات نشان داد که قرار گرفتن  محل زندگی کودکان در نزدیکی خطوط فشار قوی خطر ابتلا به سرطان خون را در آنان دو برابر می‌کند.
این تحقیقات به هم پیوسته در 9 کشور انجام گرفت (کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و نیوزلند)، در کل، روی 3247 کودک مبتلا به لوسمی و 400 10 کودک تحت نظر تحقیق انجام گرفت. برای هر کودک، 24 یا 48 ساعت اندازه‌گیری شدت میدان مغناطیسی در منزل آنان با توجه به سوابق در معرض میدان مغناطیسی بود نشان به عمل آمد. مرکز مطالعات سرطان کودکان انگلیس بیشترین تعداد کودکان مبتلا به سرطان خون را در این آزمایش دخالت داد؛ یعنی 1073 نفر. در 3203 کودک مبتلا به لوسمی و 338 10 کودک تحت نظر که شدت میدان مغناطیسی در محل سکونت‌شان کمتر از 4/0 میکرو تسلا بود، افزایش خطری نسبت به مبتلا شدن به لوسمی مشاهده نشد. در 44 کودک مبتلا به لوسمی و 62 کودک تحت نظر که محل سکونتشان در معرض تشعشع بیشتر از 0.4 میکرو تسلا بود، خطر ابتلا دو برابر شده بود که خطر نسبی برابر با 2 می‌شود. لازم به ذکر است که شدت میدان مغناطیسی در عکسبرداری MRI بین 1.5 تا 3 تسلا است. میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی در منزل به عوامل متعددی همچون فاصله از خطوط برق قدرت، تعداد و انواع دستگاه‌های الکتریکی داخل منزل، مکان سیم کشی منزل، بستگی دارد. میدان الکتریکی داخل اکثر منازل از 500V/m ومیدان مغناطیسی از 150 µT تجاوز نمی‌کند.  کسانی که با کامپیوتر یا وسایل الکتریکی و سیم‌ها سر و کار دارند، ممکن است مقدار زیادی میدان الکتریکی و مغناطیسی به آنها تابیده شود. مثلا در پست‌های فشار قوی میدان الکتریکی به بیشتر از25kV/m و میدان مغناطیسی به 2 mT نیز می‌رسد. جوشکاران در معرض میدان مغناطیسی حدود130mT هستند. کسانی که با دستگاه‌های فتوکپی و دستگاه‌های ویدئویی کار می‌کنند نیز در معرض تابش قرار دارند. مسلم است که در معرض میدان مغناطیسی ELF بودن می‌تواند بر فیزیولوژی و وضعیت انسان تاثیر بگذارد. در آزمایش‌ها مشاهده شده که میدانELF بیشتر از 5mT اثرات اندکی  بر برخی علائم بالینی و فیزیولوژیکی گذاشته است. مثل: تغییرات خونی، ECG (نوار قلبی)، ضربان قلب، فشار خون و دمای بدن. برخی محققان گفته‌اند که میدان ELF می‌تواند ترشح هورمون ملاتونین (هورمونی که به خواب، بلوغ و… مرتبط است) متوقف کند. دوری از میدان‌های الکتریکی 50/60Hz می‌تواند به وسیله حفاظ قرار دادن دور سیم‌های برق ساختمان در هنگام سیم کشی انجام شود؛ در محل‌های کار که میدان الکتریکی در آنها زیاد است می‌تواند مفید باشد. اما راه مقرون به صرفه‌ای برای محافظت در برابر میدان‌های ELF مغناطیسی وجود ندارد. میدان‌های ELF قوی باعث تداخل الکترومغناطیسی (EMI) در دستگاه‌های تنظیم‌کننده ضربان قلب یا باتری‌های قلب می‌شوند. کارمندانی که با کامپیوتر کار می‌کنند ممکن است لرزش یا نامطلوب بودن تصویر را در مونیتورشان مشاهده کنند. میدان مغناطیسی ELF اطراف ترمینال‌های ورودی برق و گاهی پاور کامپیوتر بیشتر از 1µT است که می‌تواند با تصویر روی صفحه مونیتور تداخل کند. یک راه حل ساده برای این مشکل تغییر مکان کامپیوتر به جایی دیگر در اتاق است.
1-8- کابل‌ها و سرطان :
برخی دانشمندان وجود رابطه میان انواعی از میدان‌های الکترومغناطیسی و سرطان خون در کودکان را تایید می‌کنند و اعلام کرده‌اند کابل‌ها و دکل‌های برق فشار قوی می‌توانند عامل سرطان‌های خون در کودکان باشند. در مطالعه اخیری که در اروپا انجام شده است، حدود 29 هزارنفر را که پیش از 15سالگی به سرطان مبتلا شده‌اند (ازجمله 9700 مورد سرطان خون) با گروه کنترلی که از لحاظ جنسیت، تاریخ تولد و منطقه تولد با افراد مبتلا به سرطان مشابهت داشته‌اند، مقایسه کرده‌اند. در این پژوهش، افراد جامعه نمونه در محدوده یک کیلومتری خطوط برق 275 و 400 کیلوواتی زندگی می‌کرده‌اند. این تحقیقات نشان داده است کودکانی که در محدوده 200 متری خطوط برق زندگی می‌کنند، امکان ابتلا به سرطان خون در آنها 69 درصد بیش از کودکانی است که در فاصله بیش از 600 متری خطوط برق زندگی می‌کنند. این گزارش همچنین حاکی است، کودکانی که در محدوده 200 تا 600 متری خطوط برق زندگی می‌کنند، نسبت به کودکانی که در فاصله بیش از 600 متری خطوط برق زندگی می‌کنند، 23درصد بیشتر در معرض ابتلا به سرطان خون هستند. با وجود این محققان عقیده دارند هرچند نزدیکی به خطوط فشار برق قوی می‌تواند در ایجاد سرطان خون در کودکان مؤثر باشد.
1-9- مضرات امواج :
جهان امروز ما از انواع وسایل الکتریکی و الکترونیکی پر شده است. اگرچه این وسایل زندگی روزمره ما را بسیار آسان تر نموده اند، اما با این حال به طور مخفیانه در حال آسیب رساندن به سلامتی ما هستند. دستگاه های الکترونیکی نظیر کامپیوترها، تلویزیون، موبایل، ماشین های شوینده، مایکروفر ها، همچنین بسیاری از لوازم الکتریکی، فرستنده ها و آنتن هایی که بیرون از خانه ها مورد استفاده قرار میگیرند، امواج پر قدرت و بسیار خطرناکی را از خود منتشر می سازند که برای سلامتی انسان مضر است. مطالعات و تحقیقات دانشمندان نشان میدهد ، حضور طولانی مدت در کنار این امواج مضر سبب بروز انواع ناراحتی ها، مرگ سلولی، ناباروری، تخریب دی اِن اِی ( DNA )، تومور و سرطان میشود. همچنین تشعشع این امواج برای بانوان باردار، سلول های در حال شکل گیری جنین و کودکان آسیب های جدی تری را به همراه خواهد داشت.
1-10- اثرات بيولوژيك ميدان هاي الكترومغناطيس :
تاثيرات ميدان هاي الكترومغناطيسي بر روي حيوانات و تقسيم سلولي باعث ايجاد  تاثيرات بيولوژيكي شامل تغييراتي در اعمال سلول ها و بـافـت هـا و تـغـييراتي در فعاليت مغز استخوان انسان و ضربان قلب مي‌شود. مطالعات زيادي بر روي حيوانات آزمايشگاهي و حيوانات اهلي و نيز انسان بررسي شده است. طول موج، مدت در معرض امواج بودن، فاصله نسج با موج در تكثير سـلـولـي و جـزئـيـات تـكـثير‌، مورد بررسي قرار گرفته است و باعث اختلال در تكثير سلولي در مـرحـلـه DNAسـازي و نـيز باعث افزايش بروز نقص مادرزادي و اختلال باروري و موتاسيون هـاي مـخـتـلـف مـي‌شـود و اين اختلال با مدت مجاورت با ميدان الکترومغناطیس و نوع موج متناسب بوده است.
کارشناسان وزارت بهداشت معتقدند كارت هاي اعتباري يكي از وســايــل مــولــد انـرژي هـسـتـنـد كـه میدانهای مغناطیسی در اطــراف خــود ايـجــاد مـي‌كننـد بـنـابـرايـن بـراي به خـطـر نـيـفـتـادن سلامت، بايد نكاتي را در استفاده از اين نوع كارت ها مورد توجه قرار داد. سازمان جهاني بهداشت از سال 1996 پروژه اي بين المللي را با نام پروژه ميادين الكترومغناطيس آغاز كرده است كه در آن به جمع آوري شواهد مرتبط با تاثير امواج الكترومغناطيس در سلامت افراد مي پردازد.
1-11- مكانيسم آثار بيولوژيك امواج راديويي و ميكروويو :
همانطور كه امواج الكترومغناطيسي در فركانس هاي مختلف، خواص مختلفي از خود نشان مي دهد، در روي بافت هاي زنده نيز اثرات متفاوت با مكانيسم هاي متفاوت دارند. اعضاي بدن انسان در مقابل فركانس هاي گوناگون، حساسيت هاي مختلفي از خود نشان مي دهند. بـه طـور كلـي بـافـت هـاي زنده با حداقل دو مکانیسم از امواج الكترومغناطيسي تاثیر مي‌پذيرند . مهمترين علت تأثيرگذاري بر بافت زنده در فركانس راديويي و  MW جذب انرژي توسط بافت زنده و ايجاد گرما ناشي از آن در بافت است‌. اين جذب انرژي مي تواند از يك تـحـريـك سـلـولي تا گرم شدن بافت، و از يك اخـتــلال در عـمـلـكــرد دورن سـلــولــي تــا حـتــي سوختگي سطحي يا عمقي متفاوت باشد. دومــيــن تــأثـيــر مـسـتـقـيــم ايــن پــرتــوهــا الـقــاء جريان‌الكتريكي – مغناطيسي درون بافت زنده است. اين جريان القا شده در بدن به نوبه خود بر جــريــان‌هــاي داخـلــي بـدن مـانـنـد جـريـان هـاي موجود در سيستم عصبي مركزي و قلب تأثير بسيار سوئي خواهد داشت. ساير مكانيسم ها، تـاكنون ناشناخته مانده اند و بسياري از اثرات مثل سرطان زايي به اين مكانيسم منتسب هستند. اثرات سوء سلامتي امواج مايكروويو و راديويي در بدن انسان را در سه دسته 1-آثار گرمايي  2- آثار غير گرمايي و 3-آثار غير مستقيم مورد بررسي قرار  مي گيرد. آثار گرمايي
تنهـا اثـر قطعـي منتسب به امواج فوق اثرات گـرمـايي هستند. در بررسي آثار گرمايي امواج راديـويـي و مـايكـروويـو، ذكـر ايـن نكـات حـائـز اهـمـيت است كه اولا در فركانس هاي بالاتر، ميزان جذب بافتي انرژي افزايش مي يابد، ثانيا ميزان جذب انرژي در بافت هاي مختلف با هم مـتـفـاوت اسـت. ثـالثا مقدار زيادي از تأثير اين امـواج بـه قـدرت نفوذ اين امواج به داخل بدن بـسـتـگـي دارد كـه در فـركـانـس هـاي مـخـتـلـف، مـتـفــاوت اســت.
1-12- برخی از مضرات اثبات شده امواج :
• افزايش دماي بدن
• افزايش ضربان قلب، تپش قلب و تشديد گردش خون و فشار خون بالا
• ضعف و خستگي و تار شدن ديد چشم و آب مرواريد زودرس
• تهوع ، سرگيجه و سردرد خصوصا در ناحیه شقیقه، وِزوِز گوش
• سوزش پوست بالاخص در منطقه آهيانه (پاريتال) سر
• احساس ناخوشی و كسالت عمومی، بيخوابي و بدخوابي و خواب آلودگي هنگام كار
• تحمل‌ناپذيري و تندخوئي
• دردهاي عضلاني ستون فقرات و شانه‌ها، التهاب بين مهره‌هاي ستون فقرات و مفصل‌هاي لگن خاصره،کرامپ يا اسپاسم عضلاني
• فشار در سینه و درد در ناحيه پشت ريتين
• اختلال در سيستمهاي عصبي عضلاني (نوروماسكولار)
• كاهش قدرت يادگيري و اُفت تحصيلي، كاهش حافظه بالاخص حافظه كوتاه‌ مدت
• كاهش قدرت جنسي و اختلال در باروري
• تغيير شكل پروتئين‌هاي خون، اختلالات سلولي، افزايش قند خون، تورم و التهاب، تورم و التهاب كليه
• سرطانهاي مختلف چون لنفوم (سرطان غدد لنفاوي) و لوسمي (سرطان خون) و سرطان غدد بزاقي و سرطان سينه
امروزه حضور این امواج به صورت ناخواسته در زندگی اکثر انسان ها جاریست. حتی اگر شما وسایل منتشر کننده این امواج را از خود دور سازید، بازهم چنانچه در اطراف شما کسانی از این وسایل استفاده کنند، شما نیز در معرض خطر آنها قرار خواهید داشت. این پدیده مشکلی جدی در عصر حاضر میباشد که نیازمند توجهی خاص و ویژه به بهداشت امواج می باشد.
1-13- اثرات مستقیم و غیرمستقیم تشعشعات رادیویی بر بدن انسان :
اثرات شناخته شده تشعشعات رادیویی بر بدن انسان شامل سه اثر مستقیم و غیر مستقیم بر انسان و اثرات بر روی اشیاء موجود در محیط است که می توان به اثرات حرارتی، غیر حرارتی و شوک و سوختگی به عنوان اثر مستقیم تشعشات رادیویی اشاره کرد. طبق تحقیقات به عمل آمده اثرات حرارتی اصلی ترین اثر ملموس فرکانس های بالاتر از 100 کیلوهرتز روی بدن انسان است که ناشی از انتقال انرژی الکترومغناطیسی به بدن است. به عبارتی اثر حرارتی ناشی از گرم شدن بدن انسان در اثر جذب انرژی امواج رادیویی خواهد بود. اما در اثرات غیرحرارتی میدان به طور مستقیم بافتهای بیولوژیک بدن را تحت تاثیر قرار می دهد بدون آنکه گرمای قابل توجهی ایجاد کند. در بحث شوک و سوختگی نیز ممکن است تاثیرات ناشی از تماس با اشیاء هادی مانند قطعات فلزی واقع شده در میدانهای الکترومغناطیسی باشد به همین دلیل توصیه می شود که در میدانهای الکترومغناطیسی و در فرکانس های تا 100 کیلوهرتز از تماس با اشیاء هادی و قطعات فلزی نظیر حصارهای فلزی، دیش ها، آنتنها و تجهیزاتی مانند خودرو جلوگیری شود. در مورد اثرات غیر مستقیم بر انسان نیز باید گفت که این نوع اثرات معمولا بر قطعات و یا تجهیزات کاشتنی مانند دستگاههای تنظیم کننده ضربان قلب، پمپهای انسولین و دیگر سخت افزارهایی که در بدن انسان به کار گرفته می شوند تاثیر می گذارند. از جمله اثرات تشعشعات برروی اشیا موجود در محیط نیز می توان به سوخت بخارهای قابل اشتعال و تجهیزات انفجاری الکترونیکی اشاره کرد که این خطرات می تواند متوجه افرادی باشد که در کنار مواد قابل اشتعال و یاانفجاری کار می کنند. در همین حال تداخل الکترومغناطیسی در سیستم های ناوبری هواپیما و تداخل با این چنین تجهیزاتی نیز از دیگر اثرات ناشی از تشعشعات بر روی اشیا موجود در محیط است.
1-14- تاثیر بر موج نگاریهای مغزی در حیوانات :
طبق آزمایشهای انجام شده بر روی گربه ها و خرگوشها، در فرکانسها رادیوی یک تا 10 مگاهرتز
تغییراتی در موج نگاریهای مغزی (EEG) و پارامترهای رفتاری گزارش شده است. همچنین با افزایش زمان تشعشع مجددا تغییراتی در طیف موج نگاری دیده شده است. گزارشاتی نیز تاثیر این امواج را بر روی موج نگاری مغزی موشها و خرگوشهایی که در محدوده فرکانسی بالاتر از تشعشعات گوشی همراه قرار داشتند، بیان می کند. امواج و میدان‌های الکترومغناطیسی که در گستره وسیعی از انرژی و فرکانس ها با خواص متفاوت ساطع می‌شوند، نقش مثبت و منفی در زندگی جانداران و گیاهان ایفا می کنند.
در اين تحقیق آزمايش زیرمورد مطالعه قرار مي گيرد که نمونه های جمع اوری شده از نقاط مختلف مشهد و در محدوده زیر 100 متر دکل BTS، فشار قوی برق و خارج از محدوده می باشد و جهت انجام این مطالعه از روشی که عبارتست از :
– اسانس گيري از طريق استخراج با تقطير با آب (کلونجر)1 مورد بررسي قرار می گیرد، و طيف كروماتوگرافي -گازي طيف سنج جرمي2 (GC-MS)و GC به منظور تعيين بررسي اثرات امواج مايکروويو براسانس و ترکيب شيميايي موجود در گونه ی گیاهی رزماری و اندازه گیری مقدار سرب موجود در این نمونه ها در فصل بهار مورد مقايسه و تجزيه و تحليل قرار گرفت.4

شکل (1-1) گیاه رزماری (Rosmarinus officinalis)
فصل دوم
کليات، مفاهيم و مراحل تحقيق
1-2) کلیات و مفاهیم
جهان امروز ما از انواع وسایل الکتریکی و الکترونیکی پر شده است. اگرچه این وسایل زندگی روزمره ما را بسیار آسان تر نموده اند، اما با این حال به طور مخفیانه در حال آسیب رساندن به سلامتی ما هستند. دستگاه های الکترونیکی نظیر کامپیوترها، تلویزیون، موبایل، ماشین های شوینده، مایکروفر ها، همچنین بسیاری از لوازم الکتریکی، فرستنده ها و آنتن هایی که بیرون از خانه ها مورد استفاده قرار میگیرند، امواج پر قدرت و بسیار خطرناکی را از خود منتشر می سازند که برای سلامتی انسان مضر است. مطالعات و تحقیقات دانشمندان نشان میدهد، حضور طولانی مدت در کنار این امواج مضر سبب بروز انواع ناراحتی ها، مرگ سلولی، ناباروری، تخریب دی اِن اِی ( DNA )، تومور و سرطان میشود. همچنین تشعشع این امواج برای بانوان باردار، سلول های در حال شکل گیری جنین و کودکان آسیب های جدی تری را به همراه خواهد داشت. بنابر يك تحقيق علمي انجام شده بر بوته گوجه فرنگي، امواج تلفن همراه، اثرات مخربي بر جانداران دارد. با اين كه اين تجربه علمي روي يك گياه انجام شده، ولي نتايج آن باعث افزايش نگراني‌‌ها از استفاده هميشگي از تلفن همراه بر انسان گشته است. يك گروه تحقيق علمي وابسته به دانشگاه «كلرمون فران» فرانسه، با هدف بررسي آثار احتمالي امواج هميشگي تلفن همراه بر جانداران، از بوته گوجه فرنگي استفاده كرده و تغيرات اين گياه را در رويارويي با اين امواج، مورد مطالعه و آزمايش قرار داده است. بر پايه اين تحقيقات، بعنوان مثال بوته گوجه فرنگي در همان ده دقيقه اول كه در كنار يك تلفن همراه، آن هم بدون مكالمه است و امواج الكترو مغناطيس را دريافت و يا صادر مي‌كند، از خود مولكولي ترشح مي‌كند؛ اين مولكول نزد بيولوژيست‌‌ها، به مولكول «استرس» معروف است و گيا‌‌هان به محض آسيب ديدن، آن را ترشح مي‌كنند. و تحقیقات گسترده دیگری نیز برای بررسی امواج الکترومغناطیس یا بعبارتی امواج مایکروویو بر موجودات زنده انجام گرفته که شاهد اثرات زیانبار ان بر موجودات زنده می باشد. و ازمایش انجام شده این تحقیق بررسی این امواج بر ساختار شیمیایی گیاه رزماری در اطراف دکل موبایل و دکل فشار قوی برق و خارج از محدوده این امواج می باشد که در ادامه به ان پرداخته شده است و نتایج این تحقیق در ادامه امده است که در ابتدا به معرفی بعضی مفاهیم و اصطلاحات درباره این گیاه دارویی و اشنایی بیشتر با ان می پردازیم (فاتح و همکاران، 1386).
1-1-2-رزماری
یکی از گیاهان دارویی با ارزش، گیاه رزماری با نام علمی Rosmarinus officinalis می باشد که با طبیعت گرم و خشک، از خانواده نعناعیان، که پرورش گیاه رزماری در بیشتر نواحی ایران معمول می باشد. پرورش دهندگان عمده گیاه رزماری را در دنیا، کشورهای شمال آفریقا خصوصاً مراکش و تونس و کشورهای جنوب اروپا خصوصاً اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یوگسلاوی و آمریکا تشکیل می دهند. از رزماری به صورت خوراکی در درمان اضطراب، سردرد، میگرن، فشار خون، نفخ و بی‌اشتهائی و به صورت موضعی بعنوان مسکن موضعی در درمان دردهای عضلانی و بیماریهای روماتیسمی استفاده می‌شود. همچنین بعلت عطر و طعم مناسب در صنایع آرایشی ـ بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. روغن رزماری یک روغن محرک است و از نظر رایحه



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید